Wróć na blog
Stalking i uporczywe nękanie art. 190a KK, adwokat Angelika Zarzycka, Poznań
Prawo KarnePoradnik

Stalking i uporczywe nękanie - kiedy to przestępstwo i co zrobić, gdy nikt tego nie traktuje poważnie

Stalking i uporczywe nękanie: kiedy to przestępstwo z art. 190a KK, jak dokumentować i co zrobić, gdy policja odmawia. Adwokat Poznań wyjaśnia. Sprawdź.

Czas czytania: ok. 8 minut

Dwadzieścia nieodebranych połączeń dziennie. Wiadomości z nowych numerów po każdym zablokowaniu. Samochód pod domem. Komentarze pod każdym zdjęciem. Pytania zadawane Twoim znajomym. Każda z tych rzeczy z osobna brzmi jak drobiazg, o którym niezręcznie opowiadać. Razem składają się na sytuację, w której przestajesz normalnie funkcjonować.

I w tym właśnie tkwi problem: pojedyncze zdarzenie zwykle nie robi wrażenia na nikim poza Tobą. Prawo patrzy na to inaczej, bo istotą tego przestępstwa jest właśnie powtarzalność.

Co mówi przepis (art. 190a Kodeksu karnego)?

Zgodnie z art. 190a § 1 KK: kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Trzy elementy tego przepisu decydują o kwalifikacji prawnej:

  1. Uporczywe nękanie. Sądy rozumieją przez to wielokrotne, powtarzające się zachowania: różne naprzykrzające się czynności, których celem jest udręczenie, utrapienie lub niepokojenie. Jedno zdarzenie nie wystarczy, kluczowy jest ciąg zachowań.
  2. Skutek. Musi powstać uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotne naruszenie prywatności. Słowo „uzasadnione” oznacza ocenę obiektywną: czy przeciętna osoba w takich warunkach czułaby to samo.
  3. Krąg osób. Przestępstwem jest również nękanie osoby najbliższej pokrzywdzonemu (np. nagabywanie matki lub dziecka, by wywrzeć presję na Tobie).

Ważne: przepis nie wymaga, by sprawca formułował bezpośrednie groźby. Nie musi paść ani jedno wulgarne czy grożące słowo, wystarczy sama uporczywość naruszania granic.

Dlaczego te sprawy tak często padają na starcie?

Najczęstsze zdanie, z jakim przychodzą klienci: „byłam na policji i powiedziano mi, że nic się nie da zrobić”. Zwykle wynika to ze sposobu zgłoszenia:

  • Zgłoszenie pojedynczego incydentu: osoba opowiada o ostatnim, najbardziej bolesnym telefonie czy wizycie. Z takiego opisu funkcjonariusz nie widzi uporczywości.
  • Brak zabezpieczonego materiału: ogólne stwierdzenie „dzwonił dziesiątki razy” nie wystarczy w protokole przesłuchania, potrzebny jest wykaz połączeń i zrzuty ekranu.

Jak dokumentować nękanie, żeby miało moc dowodową?

  1. Prowadź dziennik zdarzeń: data, godzina, dokładny opis sytuacji, świadkowie. Taka chronologia jest fundamentem sprawy.
  2. Zabezpieczaj zrzuty ekranu i wiadomości: z widoczną datą, godziną i pełnym numerem telefonu lub profilem. Wiadomości głosowe eksportuj do plików audio.
  3. Pobierz bilingi od operatora: wykaz połączeń przychodzących z kilku miesięcy obrazuje intensywność kontaktu.
  4. Zabezpiecz nagrania z monitoringu: jeśli sprawca pojawia się pod domem lub miejscem pracy, pamiętaj, że monitoring bywa nadpisywany po kilkunastu dniach.
  5. Zbieraj dowody skutków: wizyty lekarskie, zwolnienia, dokumentacja od psychologa czy psychiatry potwierdzająca stany lękowe lub bezsenność.

Zasada bezpieczeństwa: nie kasuj nieprzyjemnych wiadomości, bo każda usunięta treść to usunięty dowód w sądzie.

Co zrobić w razie odmowy wszczęcia lub umorzenia śledztwa?

Odmowa policji lub prokuratury nie zamyka drogi. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub o jego umorzeniu przysługuje zażalenie do sądu.

W zażaleniu wykazuje się, że organy ścigania oceniły zdarzenia wybiórczo zamiast całościowo, oraz wskazuje się dowody, które pominięto.

Gdy sprawa trafia do sądu, warto złożyć oświadczenie o działaniu jako oskarżyciel posiłkowy. O tym, jakie uprawnienia daje status strony i jak dochodzić zadośćuczynienia, piszę we wpisie naprawienie szkody w sprawie karnej.

Zabezpieczenie bezpieczeństwa w trakcie postępowania

Nie trzeba czekać na wyrok, by uzyskać spokój. Prokurator lub sąd mogą zastosować środki zapobiegawcze:

  • zakaz zbliżania się do pokrzywdzonego na określoną odległość,
  • zakaz kontaktowania się w jakiejkolwiek formie.

Gdy osoba nękająca wspólnie zamieszkuje z pokrzywdzonym lub zachowania kwalifikują się jako przemoc domowa, równolegle stosuje się procedurę opisaną we wpisie nakaz opuszczenia mieszkania przy przemocy domowej.

Jeśli natomiast otrzymałeś wezwanie w charakterze procesowym i chcesz poznać swoje uprawnienia, sprawdź wpis wezwanie na przesłuchanie: świadek czy podejrzany.

Pomoc prawna w sprawach o stalking w Poznaniu

W mojej kancelarii w Poznaniu oraz online reprezentuję osoby doznające nękania: porządkujemy materiał dowodowy, przygotowujemy zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, składamy zażalenia na odmowy wszczęcia dochodzenia oraz wnioskujemy o środki ochrony i zadośćuczynienie finansowe.

Zasady konsultacji znajdziesz w cenniku.

Najczęściej zadawane pytania

Od ilu zdarzeń zachowanie staje się przestępstwem? Kodeks nie określa minimalnej liczby. Liczy się powtarzalność, natarczywość i wywołanie u pokrzywdzonego poczucia zagrożenia lub istotnego naruszenia prywatności.

Czy muszę najpierw oficjalnie zakazać kontaktu? Nie jest to warunek ustawowy, ale wysłanie jasnego komunikatu (np. SMS: „nie życzę sobie żadnego kontaktu”) i zablokowanie numeru ułatwia udowodnienie, że każdy kolejny kontakt był działaniem wbrew Twojej woli.

Były partner twierdzi, że wydzwania wyłącznie w sprawach dziecka - co wtedy? Kontakt rodzicielski ma swoje granice. Nocne telefony, obraźliwe wiadomości i dziesiątki prób połączeń dziennie wykraczają poza uzasadniony kontakt rodzicielski i mogą stanowić stalking.

Czy mogę żądać zadośćuczynienia finansowego za stalking? Tak. W procesie karnym można złożyć wniosek z art. 46 KK o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę niemajątkową (stres, lęki, konieczność zmiany trybu życia).


Zobacz również: → Pomoc prawna w sprawach o przemoc domową → Pomoc prawna - Prawo karne

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.

Angelika Zarzycka

Rozstanie, sprawa karna, kłopot w firmie – tłumaczę, na czym stoisz i co możesz zrobić.

Pomagam w trudnych momentach zamienić lęk i chaos w konkretne fakty i jasny plan działania. Bez oceniania i bez prawniczego żargonu.

Chcesz porozmawiać o swojej sprawie?

Zacznijmy od darmowej 15-minutowej rozmowy o współpracy.

Zarezerwuj termin w kalendarzu