Czas czytania: ok. 6 minut

Ubiór do sądu to temat, który ludzie albo lekceważą, albo rozdmuchują do absurdu. Lekceważenie wygląda tak: ktoś przychodzi na pierwszą rozprawę o rozwód w dresie i klapkach, bo „przecież sąd ma oceniać sprawę, nie modę". Drugi biegun: ktoś idzie do salonu i kupuje na okoliczność rozprawy garnitur za półtora tysiąca, bo wyczytał w internecie, że „strój robi sędziego".

Prawda jest pomiędzy. Sąd nie zmienia wyroku ze względu na to, czy masz na sobie marynarkę, czy bluzę z kapturem. Ale strój wpływa na pierwsze wrażenie, i nie chodzi tylko o sędziego. Chodzi też o protokolanta, który zapisuje, jak się zachowujesz. O drugą stronę i jej pełnomocnika. O świadków siedzących na korytarzu. O Twojego adwokata, który wiele razy widział, jak zbyt swobodny ubiór psuł narrację, którą wcześniej wspólnie ułożyliście. Pierwsze wrażenie towarzyszy potem przez całą sprawę.

Jako adwokatka prowadząca sprawy w sądach poznańskich (i wcześniej, jako aplikantka, obserwująca dziesiątki rozpraw) zapewniam: ubrać się do sądu nie jest trudno. Wystarczy kilka prostych zasad i odrobina przygotowania dzień wcześniej.

Najważniejsza zasada: schludnie, neutralnie, wygodnie

To jest jedyne zdanie, które trzeba zapamiętać. Schludnie, bo świadczy o szacunku dla powagi sprawy. Neutralnie, bo nie chcesz, żeby strój przyciągał uwagę zamiast Twojej historii. Wygodnie, bo rozprawa może trwać 3 godziny i ostatnie, czego potrzebujesz, to spódnica, w której nie da się usiąść albo buty, w których po godzinie zaczyna piec stopa.

Strój do sądu nie musi być drogi. Nie musi być markowy. Nie musi być nowy. Może być sprzed trzech lat z szafy. Ważne, żeby był czysty, wyprasowany i pasował.

Dla kobiet: co działa

W praktyce moich klientek najlepiej sprawdzają się trzy zestawy.

Zestaw 1: koszula albo bluzka + spodnie albo spódnica do kolan + buty na płaskim obcasie albo niewysokim słupku. Klasyka, która działa zawsze. Koszula może być biała, jasnoniebieska, jasnoróżowa, beżowa (kolory stonowane). Spodnie czarne, granatowe, szare, beżowe. Spódnica najlepiej ołówkowa albo prosta, długość minimum do kolana (sąd to nie miejsce na minispódnice). Buty zakryte, wygodne: czółenka, mokasyny, zgrabne baleriny.

Zestaw 2: sukienka jednolita w stonowanym kolorze + rajstopy + buty zakryte. Sprawdza się szczególnie w sezonie wiosna-lato, gdy nie chce się zakładać marynarki. Sukienka prosta, bez głębokiego dekoltu, długość przynajmniej do kolan. Niezależnie od pogody, rajstopy. Gołe nogi w sądzie, nawet w lipcu, są źle widziane.

Zestaw 3: garsonka albo komplet ze spodniami i marynarką. Najbardziej formalna opcja, która sprawdza się w sprawach o większym ciężarze (sprawy karne, sprawy gospodarcze, sprawy majątkowe o dużą wartość). Marynarka nie musi pasować idealnie do spodni. Kontrastowa również działa, jeśli kolory są stonowane.

Dla mężczyzn: co działa

Tu sprawa jest prostsza, bo paleta wyborów węższa.

Zestaw 1: koszula + spodnie materiałowe + buty zakryte. Bez krawatu. Koszula w neutralnym kolorze (biała, błękit, jasnoszary), wyprasowana, najlepiej długi rękaw. Spodnie czarne, granatowe, szare, beżowe (nie jeansy). Buty zakryte, wyczyszczone, z paskiem w tym samym albo zbliżonym kolorze.

Zestaw 2: koszula + krawat + spodnie materiałowe + buty zakryte. Krawat dodaje formalności i sprawdza się w sprawach o większej wadze. Krawat stonowany: granatowy, bordowy, ciemnozielony. Bez wzorków typu zwierzęta, postacie z bajek, świąteczne motywy.

Zestaw 3: garnitur + koszula + krawat + buty. Najformalniej. Marynarka i spodnie z tej samej tkaniny, kolor granatowy albo grafitowy (czarny garnitur w sądzie kojarzy się z pogrzebem albo ślubem, lepiej go unikać, chyba że nie ma się innego wyboru).

W sprawach karnych dla oskarżonego garnitur albo zestaw z marynarką to prawie zawsze dobry wybór. Sędzia karnista patrzy na obwinionego inaczej niż w sprawie cywilnej i sygnał, że oskarżony traktuje sprawę poważnie, ma znaczenie.

Czego unikać: niezależnie od płci

Pewne rzeczy robią złe wrażenie zawsze. Nie ze względu na sztywność, ze względu na to, jakie sygnały wysyłają.

Strój sportowy w każdej formie. Dresy, leginsy, koszulki sportowe, bluzy z kapturem, czapki z daszkiem. To strój do siłowni, nie do sądu. Jedyny wyjątek: jeżeli ze względów zdrowotnych nie możesz nosić innego stroju, wtedy przygotuj się na to, że adwokat wyjaśni sądowi sytuację na początku rozprawy.
Strój zbyt wieczorowy albo wyzywający. Mocno wyciętej dekolty, mini, prześwitujące tkaniny, błyszczące dodatki, wieczorowe sukienki. Sąd to nie kolacja u przyjaciół.
Klapki, sandały, japonki. Buty muszą być zakryte. Otwarte palce u stóp są w sądzie postrzegane jako brak szacunku.
Krzykliwe wzory i kolory. Kwiaty wielkości talerza, hawajskie wzory, neonowe odcienie, t-shirty z napisami. Nawet jeśli ulubione, zostaw je w szafie na ten dzień.
Czapki, kaptury, opaski na głowie. W sądzie nakrycia głowy się ściąga (wyjątkiem jest nakrycie noszone z przyczyn religijnych). Kaptur na głowie wewnątrz budynku to sygnał ostrego braku szacunku.
Okulary przeciwsłoneczne wewnątrz. Nawet jeśli płakałaś przed wejściem na salę. Zdjąć przed drzwiami.
Zbyt mocny perfum albo woda toaletowa. Sale rozpraw są małe, mają słabą wentylację, czasem siedzi się obok kogoś przez 3 godziny. Mocne zapachy są męczące dla wszystkich.
Widoczne tatuaże o agresywnej treści. Tatuaże na rękach albo szyi same w sobie nie są problemem. Sąd nie ocenia osobowości po tatuażach. Ale jeśli tatuaż przedstawia broń, trupią czaszkę, agresywny napis, w sprawie karnej, w której bronisz się przed zarzutem przemocy, lepiej go zakryć długim rękawem albo szalikiem. To nie jest „udawanie kogoś, kim się nie jest", to jest minimalizowanie elementów, które mogą podświadomie wpłynąć na ocenę.
Biżuterii za dużo i za głośnej. Duże kolczyki, wiele bransolet, łańcuchy widoczne spod koszuli. Sąd to nie sesja zdjęciowa. Zegarek, dyskretne kolczyki, obrączka w zupełności wystarczą.

Specyficzne sytuacje

Pierwsza rozprawa rozwodowa z winą. Ubiór ma większe znaczenie niż w zgodnym rozwodzie, bo sąd przygląda się obu stronom uważniej. Nieformalność może być odebrana jako lekceważenie sprawy. Klasyczna garsonka albo zestaw z marynarką dla kobiety, marynarka dla mężczyzny to bezpieczne wybory.
Sprawa karna jako oskarżony. Im poważniejszy zarzut, tym bardziej formalny strój. Sygnał: traktuję tę sprawę poważnie i przyszedłem przygotowany. To nie jest cynizm, to po prostu fakt, jak działa pierwsze wrażenie u sędziów karnych.
Sprawa o opiekę nad dzieckiem albo władzę rodzicielską. Tu warto pomyśleć o tym, jak strój podkreśla stabilność i odpowiedzialność. Nie chodzi o to, żeby wyglądać na osobę bogatą, tylko na osobę, która ogarnia własne życie. Czysty, schludny, dopasowany strój robi swoje.
Sprawa pokrzywdzonego w sprawie karnej. Jako pokrzywdzony jesteś w sądzie po stronie poszkodowanej, ale to nie znaczy, że masz wyglądać na „ofiarę". Schludnie i normalnie, bez przesady w żadną stronę.
Świadek wezwany pod groźbą kary. Jeśli idziesz tylko zeznawać, możesz być nieco mniej formalny niż strona: koszula z krótkim rękawem latem, bluzka z luźniejszym fasonem. Ale dalej: schludnie, czysto, bez sportowego sznytu.

Praktyczne, niedoceniane rzeczy

Ubranie sprawdzone dzień wcześniej. Nie mierz pierwszy raz rano przed wyjściem. Wyciągnij z szafy wieczorem, sprawdź, czy nie trzeba prasować, czy nie ma plamy, czy się nie pruje. Jeśli tak, zostaw na wieszaku gotowe na rano.
Buty rozchodzone. Nowe buty, kupione specjalnie na rozprawę, są zwykle błędem. Buty po dwóch godzinach zaczynają obcierać i zamiast koncentrować się na sprawie, koncentrujesz się na bólu pięty. Wybierz coś, co znasz.
Warstwy. W sądach jest często albo bardzo zimno (klimatyzacja), albo bardzo gorąco (brak klimatyzacji). Marynarka albo sweter, który można zdjąć, ratuje sytuację. Sezonowo: rajstopy w torebce na wszelki wypadek (jeżeli na pierwszych pękną).
Torba w rozsądnym rozmiarze. Mała, schludna, w której zmieszczą się dokumenty (segregator A4) i podstawowe rzeczy. Nie plecak sportowy, nie torba na zakupy.
Włosy zebrane albo schludnie zaczesane. Włosy spadające na twarz utrudniają sędziemu widzenie Twojej mimiki, a sędzia patrzy na to, jak reagujesz na pytania. Włosy zebrane, opaska, gumka, spinka: cokolwiek, co utrzyma porządek.
Makijaż dyskretny. Naturalny, bez przesady. To nie jest moment na czerwoną szminkę i mocne oko.
Paznokcie schludne. Nie chodzi o manicure. Chodzi o to, żeby paznokcie były czyste i przycięte. Brudne, obgryzione paznokcie odbierają wiarygodność szybciej, niż się wydaje.

Najczęstsze pytania klientek i klientów

Mam tylko jeden zestaw, który pasuje do sądu: czy mogę go założyć na dwie kolejne rozprawy? Tak. Sędzia pamięta sprawy, nie ubrania. Powtarzanie tego samego stroju na kolejnych rozprawach nie jest problemem. Lepsze powtórzenie sprawdzonego zestawu niż eksperyment z czymś niesprawdzonym.

Pracuję fizycznie i nie mam żadnego eleganckiego ubrania. Co zrobić? Pożyczyć od bliskiej osoby, kupić jeden zestaw w sklepie z używaną odzieżą (gdzie za 100-200 zł da się zebrać schludny komplet) albo iść do dyskontu po podstawową koszulę i spodnie materiałowe. Inwestycja jednorazowa, która wystarczy na wiele lat.

Jestem w ciąży: co założyć? Sukienka ciążowa w stonowanym kolorze albo bluza/tunika ciążowa + leginsy ciążowe (wyjątek od reguły „bez leginsów": w ciąży klasyczne spodnie często są niewygodne, sąd to rozumie). Wygoda w ciąży ma pierwszeństwo, byle wszystko było czyste i schludne.

Mam tatuaże na całych przedramionach: czy mam je zakryć? W sprawie karnej z elementami przemocy warto. W sprawie cywilnej, rodzinnej, gospodarczej nie ma takiej potrzeby. Sędziowie w Poznaniu nie kierują się stereotypami opartymi na tatuażach, zwłaszcza w sprawach niezwiązanych z przemocą.

Czy mogę założyć kolorową bluzkę pod żakiet? Tak, byle kolor był stonowany: pastele, ciemne nasycone (granat, butelka, bordo), beż, biel. Unikaj neonów, fluorescencyjnej zieleni, jaskrawej żółci.

Czy musi być żakiet/marynarka? Nie. W sprawach prostych (zgodny rozwód, drobna sprawa cywilna, sprawa o alimenty) wystarczy schludna koszula albo bluzka. W sprawach większego kalibru marynarka realnie pomaga.

Co możesz zrobić teraz

Wybierz strój z szafy dzień wcześniej, nie rano. Sprawdź, czy nie trzeba czegoś uprasować albo zaszyć. Buty wytrzyj. Włosy umyj wieczorem, żeby rano tylko ułożyć. Jedzenie i wodę spakuj do torby. To są drobne rzeczy, które rano w stresie potrafią zająć godzinę i wyrwać Cię z rytmu.

A jeśli idziesz na pierwszą rozprawę i czujesz, że przygotowanie samego stroju to najmniejsze ze zmartwień, wróć do dwóch pozostałych wpisów z tej serii: Twoja pierwsza sprawa sądowa - niezbędnik (co zabrać i jak się przygotować) oraz Twoja pierwsza sprawa sądowa - zachowanie w sądzie (jak się zachować na sali).

Aktualny cennik konsultacji oraz zasady współpracy znajdziesz na stronie cennika.

Adwokat Angelika Zarzycka - Poznań. Prawo rodzinne, karne, sprawy sądowe.

Twoja pierwsza sprawa sądowa — ubiór do sądu