Kiedy mediacja działa, a kiedy nie jest dobrą opcją?

Czas czytania: ok. 7 minut

Jestem mediatorką i adwokatką. Wiem, jak bardzo mediacja może pomóc — w sprawach rodzinnych, cywilnych czy karnych. Ale właśnie dlatego powiem Ci wprost, kiedy mediacja nie jest dobrym wyjściem. Rekomendowanie jej za wszelką cenę — tylko dlatego, że to moja specjalizacja — byłoby działaniem wbrew Twoim interesom. A na to nie mogę sobie pozwolić.

Ten wpis jest szczery. Znajdziesz tu obie strony.

Kiedy mediacja naprawdę działa?

1. Obie strony chcą rozwiązania — nawet jeśli się nie lubią

To najważniejszy warunek. Mediacja nie wymaga, żebyście pili razem kawę czy darzyli się zaufaniem. Wymaga tylko tego, że oboje — nawet jeśli niechętnie — jesteście gotowi usiąść do rozmowy i szukać wyjścia.

Często widzę to w sprawach rodzinnych: dwoje ludzi, którzy nie mogą na siebie patrzeć, ale oboje kochają dzieci i na poziomie głębszym niż emocje rozumieją, że przeciągający się proces sądowy nikomu nie służy.

2. Zależy Ci na czasie

Postępowanie sądowe to maraton. Mediacja to zazwyczaj od jednego do kilku spotkań zamkniętych w ciągu tygodni, a nie lat. Jeśli masz sprawę pilną (alimenty, kontakty z dzieckiem, spór z kontrahentem blokujący Twój biznes) — mediacja daje realną szansę na szybsze zamknięcie sprawy.

3. Zależy Ci na relacji po zakończeniu konfliktu

To szczególnie ważne w sprawach rodzinnych, gdzie z drugą stroną będziesz musiała_musiał funkcjonować latami — przy odbieraniu dzieci, na szkolnych uroczystościach czy komuniach. Sąd rozstrzyga spór, ale często niszczy możliwość dalszej rozmowy. Mediacja daje szansę na zakończenie konfliktu w sposób, który tę możliwość zachowuje.

4. Sprawa dotyczy szczegółów, których sąd za Was nie ustali

Sąd orzeka alimenty, ale rzadko kiedy stworzy precyzyjny harmonogram wakacji, ustali kto płaci za aparat ortodontyczny albo co zrobić, gdy dziecko zachoruje w „Twoje" popołudnie. To rzeczy, które i tak musicie wypracować między sobą. Mediacja robi to raz, sprawnie i w formie, która ma moc prawną wyroku.

5. Chcesz mieć wpływ na wynik

W sądzie decyduje sędzia na podstawie przepisów. W mediacji decydujesz Ty — razem z drugą stroną. Ugoda mediacyjna to dokument, który oboje akceptujecie świadomie. Dla wielu osób ta kontrola nad własnym życiem jest kluczowa.

Kiedy mediacja nie jest dobrą opcją?

Czerwona linia: przemoc i strach

To absolutna granica. Mediacja zakłada, że obie strony mogą swobodnie i bez lęku uczestniczyć w rozmowie. Jeśli w relacji była przemoc — fizyczna, psychiczna czy ekonomiczna — jedna ze stron nie jest w stanie negocjować równorzędnie. W takiej sytuacji właściwym narzędziem jest sąd i ochrona prawna, nie mediator.

Druga strona „gra w mediację"

Mediacja wymaga minimalnego poziomu gotowości do kompromisu. Jeśli widzisz, że druga strona używa spotkań tylko po to, by demonstrować przewagę lub wyciągać od Ciebie informacje — zakończ to. Udział jest dobrowolny, a dobry mediator powinien pomóc Ci taką sytuację wykryć.

Potrzeba pilnego zabezpieczenia

Jeśli Twoja sytuacja wymaga natychmiastowego działania — np. zabezpieczenia alimentów, gdy nie masz za co żyć, lub ochrony majątku przed jego ukryciem — sąd daje Ci narzędzia, których mediacja dać nie może. Postanowienie zabezpieczające wydaje się szybko i bez pytania drugiej strony o zgodę.

Jak sprawdzić, która droga jest dla Ciebie właściwa?

Uczciwa odpowiedź brzmi: to zależy. Od tego, kim jest druga strona, jak szybko potrzebujesz rozwiązania i czy w tle nie ma historii, która uniemożliwia partnerską rozmowę.

Dlatego zawsze zaczynam od bezpłatnej 15-minutowej rozmowy wstępnej. Opowiadasz mi o swojej sytuacji, a ja daję Ci moją ocenę — bez owijania w bawełnę. Powiem Ci wprost, czy widzę tu szansę na mediację, czy właściwszą drogą jest postępowanie sądowe.

Adwokat i mediatorka Angelika Zarzycka — Poznań. Mediacje rodzinne, cywilne i karne.